کاربرد نرم افزارهای رایانه ای در آموزش ابتدایی

کاربرد نرم افزارهای رایانه ای در آموزش ابتدایی

فروشگاه نرم افزاری پاکدلها : رشد جوامع فرهنگي امروزه در گرو همگرائي و تعامل، گفت و گو و تبادل دانش و اطلاعات و فرهنگ بشري است. دوران و واگرائي، تك‌گويي و انزواطلبي به پايان رسيده است، مرزهاي جغرافيايي و حتي مرزهاي فرهنگي و عقيدتي نفوذپذير شده‌اند، بايد با آگاهي، شناخت و هوشمندي و نيز با تكيه بر فرهنگ و مولفه‌هاي بومي و آمادگي براي پذيرش تحولات علمي و بين‌المللي نقش و جايگاه خود را پيدا نمود.

نهاد آموزش و پرورش مهمترين نقش و وظيفه را در اين مسير بر عهده دارد، يعني اگر بستر مناسب در مدارس و محيط‌هاي آموزشي براي پرورش روحيه دانشجويي و پژوهشگري فراهم و زمينه تبادل و تعامل انديشه‌ها آراء و افكار مهيا شود، فضاي آموزشي به جاي انتقال يك طرفه اطلاعات و به روش‌هاي دو سويه كسب اطلاعات و دانش هدايت گردد و نقش معلمان بر تسهيل جريان و فرآيند ياددهي- يادگيري متمركز شود، دانش‌آموزان و دانشجويان نيز خود خالق دانش و اطلاعات شوند، زمينه مساعدي براي رشد و توسعه وتعالي كشور فراهم خواهد شد.

بي شك يكي از مهمترين دستاوردهاي توسعه فناوري اطلاعات، تحول در عرصه آموزش و پرورش است. كلاس‌هاي مجازي((virtual-classrooms، مدارس مجازي (virtual-schools) ، مدارس هوشمند (smart-schools) و دانشگاه مجازي (virtual-university) و به طور كلي يادگيري الكترونيكي (e-learning) و از ظرفيت‌ها و قابليت‌هاي قابل اتكا براي توسعه اين مهارت‌هاست.

اگرچه فناوري اطلاعات ديري نيست كه عرصه تعليم و تربيت را متاثر ساخته است و تجارب بشري و مطالعات بين‌المللي در خصوص رويكردهاي فناوري اطلاعات در آموزش و پرورش كافي نبوده و با ابهامات و سوالات بسياري مواجه است، اما آنچه واقعيت دارد اين است كه اين تحولات به سرعت همه مولفه‌هاي اساسي آموزش و پرورش را تحت تاثير قرار مي‌دهد.

با توجه به سرعت، عمق و گستردگي اين تحولات نمي‌توان به انتظار نشسست، بلكه بايد با استفاده از مطالعات و تجارب ديگران و با اتكا بر فرهنگ و منابع بومي، راه استفاده از تجارب بشري را فراهم نمود.

اهميت وضرورت استفاده از نرم افزار های کمک آموزشی

نهاد آموزش و پرورش يكي از بزرگ‌ترين توليد كنندگان اطلاعات و بي‌ترديد عمده‌ترين مصرف كننده و ذخيره كننده اطلاعات و دانايي محسوب مي‌گردد، امروزه دانايي، مهمترين شاخصه توسعه يافتگي و بالاترين ثروت ملي محسوب مي‌شود. يعني اگر روزي منابع مادي و فيزيكي، منابع اصلي توسعه و پيشرفت ملت‌ها و كشورها محسوب مي‌شدند.امروزه، ميزان سواد و دانش، وجود پژوهشگران، انديشمندان و به طور كلي شاخص‌هاي بهره‌وري از فناوري و انديشه انساني نماد اصلي رشد و يا عقب ماندگي ملتها و كشورها به حساب مي‌آيند.

درحال حاضر يكي از مهم ترين چالش هاي دانش آموزان ، معلمان ، مدارس وخانواده ها اين است كه نمي دانند علاوه بركتاب درسي چه نوع موادورسانه آموزشي (مكتوب يا غير مكتوب) ، نرم افزار وراهبرددهاي آموزشي را انتخاب كنند كه ، منطبق با برنامه درسي ومورد تائيد باشد.

با توجه به ورود رايانه ها به مدارس وبكارگيري ونقش آنها در آموزش هاي رسمي كشور نياز به داشتن تعاريفي مشخص از سخت افزار ونرم افزار مورد نياز درحوزه آموزش هاي رسمي ضروري بنظر مي رسد لذا درادامه بحث به تعریف واژه نرم افزار وانواع آن بخصوص نرم افزارهای آموزشی که هدف اصلی این نوشته می باشد خواهیم پرداخت.

نرم افزار و انواع آن

واژه نرم افزار یکی از واژه های عمومی می باشد که درعلوم مختلف بکارگرفته می شود،درعلم رایانه نرم افزار به مجموعه ای ازدستورالعمل ها (برنامه ها Program ) گفته می شود که توسط انسانها جهت ارتباط باسخت افزار وهدایت آن بسوی اهداف مورد نظربکارگرفته می شود.

نرم افزارها بطورعمده به دوگروه :

۱- نرم افزارهای سیستمی System Software

۲- نرم افزارهای کاربردی Application Software تقسیم می شوند.

نرم افزارهای سیستمی خود به سه دسته کلی

الف – نرم افزارهای سیستم عامل Operating System

ب – نرم افزارهای پشتیبان وسودمند Utilities

ج – نرم افزارهای مترجم ومفسر (زبان های برنامه نویسی ) Compilers, Interpreter

تقسیم می شوند. نرم افزارهای کاربردی طیف گسترده ای از نرم افزارها را شامل می شوند که نرم افزارهای آموزشی ( Education Software ) جزء این دسته ازنرم افزارها محسوب می شوند.

نرم افزارهای آموزشی Education Software

نرم افزارهای آموزشی امروز طیف وسیعی از نرم افزارهای کاربردی موجود را تشکیل می دهند اکثر سازمان ،نهادها ،موسسات وشرکت های دولتی وبخش خصوصی جهت آموزش مخاطبین خود به استفاده از این نرم افزارها روی آورده اند ازعلل عمده استفاده از نرم افزاهای آموزشی می توان به موارد ذیل اشاره نمود.

۱- امکانات چند رسانه ای : استفاده از امکانات چند رسانه ای شامل تصاویر ثابت ومتحرک (عکس ,فیلم ,انیمشن وپویا نمائی و… ),صدا (موسیقی , گفتار , افکت های صوتی و… ),متن و… بطور همزمان جهت آموزش

۲- مزایا بکار گیری رایانه : امکان استفاده از امکانات ایجاد شده توسط رایانه ها جهت ایجاد محیط آموزشی کاملا تعاملی (دو سوی ) و کاربر پسند وامکان تکرارمطالب آموزشی به تعداد دفعات دلخواه استفاده کننده وآموزش دهنده

۳- کاهش هزینه های آموزش :باتوجه به اینکه عمده هزینه های تولید محتواهای الکترونیکی فقط یکبار ودرهنگام تولید محتوای می باشدوکم هزینه تر بودن تکثیر وانتشار آن نسبت به سایر رسانه های آموزشی وهمچنین امکان استفاده برای مخاطبین متعدد وپراکنده درنقاط مختلف بدون توجه محدودیت زمانی ومکانی تولید اینگونه رسانه ها باعث کاهش هزینه ها خواهدشد.

۴- ایجاد فرصت آموزشی: استفاده از نرم افزارهای آموزشی باعث ایجاد فرصت های یکسان برای مخاطبین در نقاط مختلف وایجاد زمینه های مناسب برای جلوگیری از سفرهای غیر ضروری داخل شهری وبرون شهری جهت شرکت دردوره های آموزشی حضوری رابه همراه خواهدداشت .

اما به راستی نرم افزارآموزشی چیست ؟

نرم افزارآموزشی به نرم افزاری گفته می شود که درفرآیند یاددهی یادگیری آموزش دهنده وآموزش گیرنده تا حدممکن یاری رساند.با توجه به تعریف فوق مخاطبین اینگونه نرم افزارهای دودسته آموزش دهنده وآموزش گیرنده خواهند بود وبرهمین اساس می توان نرم افزارهای آموزشی را (بادرنظر گرفتن کاربری آن در آموزش وپرورش )دسته بندی وتعریف نمود.

انواع محتواي الكترونيكي آموزشي مورد استفاده در آموزش وپرورش

۱- درس افزارهاي خودآموز

۲- نرم افزارهاي كمك آموزشي ( مكمل آموزش يا نرم افزارهاي همراه كتاب )

۳- نرم افزارهاي ابزار معلم (راهنما معلم )

۴- نرم افزارهاي دايره المعارف و فرهنگ (دانشنامه )

۵- بازي وسرگرمي هاي آموزشي

۶- كتابهاي الكترونيكي

۷- تكليف الكترونيكي

۸- شبكه هاي آموزشي وب سايت ها ووبلاگ ها آموزشي

۹- نرم افزارهاي آزمون ساز

۱۰- نرم افزارهاي شبيه ساز كارگاه يا آزمايشگاه

۱۱- اجزاء آموزشي

درس افزارهای خود آموز

به نرم افزارهایی اطلاق می شود که بتواند تا حد ممکن مجموع ی فرآیند یاد دهی- یادگیری را در محیط نرم افزاری شبیه سازی نماید .

درس افزاری که بدون نیاز به دانش فنی خاص در امر به کار گیری رایانه توسط مخاطب (بدون نیاز به حضور در کلاس درس و داشتن معلم) و تنها با تکیه به دانسته های کاربر نیازهای آموزشی وی را برطرف سازد .

استفاده کنندگان این گونه درس افزارها ، بیشتر بازماندگان از تحصیل (آموزش از راه دور) را بصورت حضوری ندارند .

ضرورت ها و ویژگیهای درس افزارهای خود آموز

با توجه به نوع مخاطب این گونه درس افزارها ، در طراحی آنها باید کلیه نکات طراحی آموزشی رعایت و تمامی مطالب موجود در کتاب های درسی وجود داشته باشد تا فرد یاد گیرنده بتواند با استفاده از محتوای این درس افزارها، نیاز آموزشی خود را جهت شرکت و قبولی در امتحانات رفع نماید.

نرم افزارهای کمک آموزشی (مکمل آموزش)

به نرم افزارهای اطلاق می شود که پوشش دهنده ی کل یا بخشی از محتوای کتاب های درسی با محوریت برنامه ی درسی بوده و در مجموعه ی فرآیند یاد دهی- یادگیری، آموزش دهنده و آموزش گیرنده را با استفاده از محیط نرم افزاری یاری نماید . این گونه نرم افزارها ، همان گونه که از نامشان پیداست، به همراه محتوای نوشتاری (کتاب درسی) و سایر اجزاء بسته آموزشی برای تعمیق آموزش و پوشش دادن به کاستی ها و محدودیت های موجود در رسانه های نوشتاری و فیلم های آموزشی مورد استفاده قرار می گیرند. در طراحی این گونه نرم افزارها ضمن رعایت برنامه ی درسی و اهداف آموزشی مربوطه باید با استفاده از طراحی آموزشی مناسب و به کارگیری ابزارهای چند رسانه ای و محیط های تعاملی ، به روند آموزش مخاطب یاری رساند .

مخاطبین این گونه نرم افزارها دانش آموزان می باشند که قبلا در کلاس درس حاضر بوده، و اینک به خاطر مواجه شدن با مشکلات احتمالی در یادگیری و یا نیاز به توضیحات بیشتر، تمایل به استفاده از آنها دارند.

ضرورت ها و ویژگیهای نرم افزارهای کمک آموزشی (مکمل آموزش)

با توجه به نوع مخاطب اینگونه نرم افزارها، در طراحی آنها باید کلیه نکات طراحی آموزشی رعایت و تمامی یا بخشی از مطالب موجود در کتاب های درسی با محوریت برنامه ی درسی پوشش داده شود. بعلاوه امکانات چند رسانه ای دیگر مانند (فیلم و صوت و …) وجود داشته باشد تا فرد یاد گیرنده بتواند با استفاده از محتوای این درس افزارها نیازهای آموزشی خود را رفع نماید .

نرم افزارهای ابزار معلم (کمک معلم)

به نرم افزارهای اطلاق می گردد که آموزش دهنده (معلم) در هنگام آموزش ، با به کار گیری امکانات موجود در این نرم افزارها ، علاوه بر افزایش سرعت و ایجاد تنوع و جذابیت ، باعث عمق بخشیدن به آموزش در کلاس درس می گردد. ویژگی عمده ی این گونه درس افزارها، داشتن منابع نسبتاً مناسب و کامل از قبیل (بانک تصاویر ثابت و متحرک و معرفی منابع و سایت های مرتبط ؛ بانک سوالات متنوع، نمونه های از روش تدریس و …) می باشد . مخاطب اصلی این گونه نرم افزارها معلمان و مربیان می باشند و برخی از قسمتهای تعاملی موجود در آن را می توان در کلاس در اختیار دانش آموزان قرار داد .

ضرورت ها و ویژگیهای درس افزارهای کمک معلم

با توجه به نوع مخاطب اینگونه درس افزارها ، در طراحی آنها باید کلیه نکات طراحی آموزشی رعایت شود بعلاوه امکانات چند رسانه ای دیگر مانند (فیلم و صوت و …) وجود داشته باشد و تا حد ممکن ابزارهای مورد نیاز آموزش دهنده را در اختیار وی قرار دهد .

نرم افزارهای دایره المعارف و فرهنگ

به نرم افزارهای اطلاق می شود که حاوی مجموعه ای از اطلاعات (شامل متن، تصویر، صدا و …) در زمینه ی یک موضوع خاص بوده و جهت تأمین منابع اطلاعاتی دانش آموزان پژوهنده و معلمین در آموزش به کار گرفته می شود . در طراحی این نوع نرم افزارها اغلب یک موضوع علمی در نظر گرفته می شود و بر این اساس تمامی مطالب مورد نیاز و مرتبط به صورت دسته بندی شده در اختیار مخاطبین قرار می گیرد . مخاطبین این گونه نرم افزارها دانش آموزان دوره های مختلف تحصیلی و معلمان و سایر افراد علاقه مند می باشند .

ضرورت ها و ویژگیهای نرم افزارهای دایره المعارف و فرهنگ

با توجه به نوع مخاطب این گونه نرم افزارها ، باید تمامی مطالب موجود در کتابهای درسی با محوریت برنامه درسی پوشش داده شود بعلاوه امکانات چند رسانه ای دیگر مانند (فیلم و صوت و …) وجود داشته باشد تا فرد استفاده کننده بتواند با استفاده از محتوای این نرم افزارها ، نیازهای آموزشی را رفع نماید .

نرم افزار بازی و سرگرمی

نرم افزارهای که در حین انجام بازی اقدام به آموزش غیر مستقیم به فراگیران می نمایند (بازی های غیر آموزشی مورد نظر نمی باشد) طراحی اینگونه نرم افزارها باید به گونه ای باشد که برای مخاطب ضمن داشتن جذابیت و هیجانهای لازم ، همچنین تفکر خلاق، مفاهیم اجتماعی و علمی را آموزش دهد .

ضرورت ها و ویژگیهای نرم افزارهای بازی و سرگرمی

وجود یک نفر روانشناس برای تولید اینگونه نرم افزارها مفید می باشد . میزان ایجاد خلاقیت و انگیزه و عدم نشر انگیزه خشونت و پرخاشگری و همچنین میزان آموزش ارائه شده توسط بازی به مخاطب ، از جمله ویژگی های اینگونه نرم افزارها می باشد .

نرم افزارهای کتاب الکترونیکی E-book

به نرم افزارهای اطلاق می شود که محتوای آن ، متن کتابهای درسی باشد که بصورت الکترونیکی تبدیل شده است .کتابهای الکترونیکی یا ebooks صرفاً نسخه های الکترونیکی مطالب مکتوب نیستند . بلکه می توانند علاوه بر متن، صوت و تصاویر و … را نیز شامل شوند . بعلاوه می توانند در قالب فایل هایی که می تواند توسط یک رایانه اجرا شود مانند قالب های PDF, HTML, Word, Text و فایل های اجرایی EXE در آیند . سادگی اجرا، سادگی جستجو در متن، داشتن قالب زیباتر، منسجم بودن مطالب، امکان عرضه یا فروش ساده تر و سریعتر، داشتن قابلیت افزودن امکانات مالتی مدیا و … از جمله ویژگی های کتابهای الکترونیکی هستند. همچنین با توجه به عرضه اینگونه نرم افزارها به همراه کتاب و یا از طریق اینترنت ، باید جهت جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی نکات امنیتی را مد نظر قرار داد .

ویژگیهای یک نرم افزار آموزشی مناسب

۱- همخوانی با هدفها ،محتوا وشیوه های آموزشی

نرم افزاری مناسب است که با هدفهای آموزشی،محتوا وفعالیتهای آموزشی انتخاب شده منطبق وسازگار باشد؛ مثلاً اگرهدف آموزشی دستیابی به یک مهارت عملی معین باشد،این هدف باید مورد توجه قرار گیرد.

۲- توانایی انتقال پیام مورد نظر

نرم افزار در آموزش و پرورش وسیله انتقال پیام است بنابراین یکی از شرایط ضروری قبول هر نوع شیء،تصویر،فیلم و… به عنوان نرم افزار آموزشی مناسب؛توانایی آن در ارائه و القای پیام مورد نظر است.به عبارت دیگر نرم افزاری که نتواند منظور ما را به خوبی به مخاطبان منتقل کند هر چند که از لحاظ کیفیت فنی وسایر جنبه ها بسیار عالی باشد در آن موقعیت آموزشی خاص نباید مورد استفاده قرار گیرد.

۳- انطباق با ویژگیهای یادگیرندگان

نرم افزار آموزشی انتخاب شده باید با تواناییها،علاقه ها ونیازهای یادگیرندگان منطبق باشد،در رسانه ای صدادار نظیر فیلم،مطالب باید با زبان قابل فهم مخاطبان ارائه شود توضیحات نباید زیاد وکسل کننده ویا کم وغیر کافی باشند.در انتخاب واژه ها،تصاویر،موسیقی،طنین صدا،سرعت بیان،فشردگی مطالب و… باید به علاقه ها وتواناییهای مخاطبان توجه کرد.یکی از ویژگی های یادگیرندگان،سن آنهاست؛مخاطبان خردسال بیشترین یادگیریهای خود را از طریق تجارب عینی کسب می کنند؛ بنابراین برای برقراری ارتباط با اینگونه شاگردان تا حد امکان باید از آموزشی استفاده کنیم که امکان کسب تجارب یادگیری دست اول ویا نزدیک به آن را فراهم سازند.

۴- معتبر بودن نرم افزار

اطلاعاتی که در رسانه نرم افزاری می آید باید مفید،صحیح،جدید وبه روز باشد.

۵- برانگیختن و وا داشتن مخاطبان به فعالیت

از ویژگیهای مهم نرم افزارهای آموزشی جالب توجه و بر انگیزنده بودن است.رسانه باید توجه مخاطبان را به خود جلب کرده وتا پایان فعالیت آموزشی حفظ کند.استفاده بجا ومتعادل از عوامل انگیزشی نظیر موسیقی،صداهای جنبی،رنگ وحرکت می تواند به جذابیت آن بیفزاید.آن تولید محتوایی که در برانگیختن حس کنجکاوی و فعال کردن ذهن مخاطب توان بیشتری داشته باشد و او را به کوشش فکری وعملی و پاسخ دهی وادارد موفق تر خواهد بود به عبارت دیگر تولید محتوای خوب باید فرآیند ارتباط را از حالت یک طرفه خارج کرده وبه جریانی دو سویه[تعاملی]تبدیل کند.

۶- کیفیت خوب فنی – هنری نرم افزار

نرم افزار منتخب برای یک موقعیت آموزشی،ضمن داشتن محتوای مناسب؛از لحاظ ویژگیهای هنری و فنی تولید نیز باید کیفیت بالایی داشته باشد.

۷- عملی بودن وسهولت استفاده از نرم افزار

وجود خصیصه هایی مثل قابل نصب بودن، طرز کار آسان، هدفمند بودن و…مجموعاً تشکیل دهنده این ویژگی می باشد.

۸- توجیه اقتصادی نرم افزار

یک رسانه مناسب باید تا حد امکان ارزان واقتصادی باشد.برخی به غلط زیبایی صرف یا پیچیدگی محتوای تولید شده را معیار انتخاب آن قرار می دهند؛ اگر انتقال مفهومی با یک قطعه عکس سیاه وسفید ارزان ممکن باشد نباید ازفیلم یا ویدئو استفاده کرد.

کاربرد نرم افزارهای رایانه ای در آموزش ابتدایی – فروشگاه نرم افزاری پاکدلها

برای مشاهده و دانلود نرم افزارهای کامپیوتری بهبود هوش و حافظه و یادگیری دانش اموزان اینجا کلیک کنید

برای مشاهده و دانلود فایل های قابل پرینت تقویت هوش و حافظه دانش اموزان ابتدایی اینجا کلیک کنید